معماری پلکانی و سنتی دیزباد را خراب نکنیم

اگرچه مدرن زیباست، اما همیشه زیبایی از آن مدرن نیست. مدرن تنها در بافت مدرن زیباست و سنتی در بافت سنتی. دیشب در مسجد ده بالا مباحث بسیار خوبی از زبان مهندس کردی عضو شورای اسلامی دیزباد بالا مطرح شد که من معتقدم حرف دل مردم دیزباد بود.

یکی از این مباحث به معماری بر می گشت. اینکه در معماری های ساختمان های جدید، وقتی نماهای شیک میزنیم آیا فکر می کنیم که این نما، این تعداد طبقه، این رنگ شیروانی با کل روستا هارمونی دارد یا خیر؟

اگر خودسرانه عمل کنیم همینطور می گذرد اما اگر فکر کنیم می توانیم موثرتر باشیم.

لااقل فکر کنیم که با این نماها به ویژه در منازلی که در بافت ده ساخته می شوند، داریم یکی از ویژگی های توریستی دیزباد را از میان می بریم.

به ماسوله فکر کنید.

هیچ کس حق تغییر ظاهر منزلش را ندارد و در عین حال هر کس که وارد ماسوله می شود باید ورودی پرداخت کند. تجارتی که دو طرف (مالک و توریست) از آن منتفع می شوند.

اما ما چه می کنیم؟ دقیقا داریم مثل برخی از روستاهای پلکانی که روزگاری بسیار زیبا بودند وبافت زیبای خودشان را تخریب کردند و اینک جز ساختمان های در هم و بر هم چیزی از آن باقی نمانده است عمل می کنیم.

«دیزباد وطن ماست» امیدوار است که مسئولین این دوره از شورای دیزباد که دقیقا در زمان تخریب این بناها مسئولیت را به دست گرفته اند، ساز و کارهایی را اتخاذ کنند تا دیزبادی ها به حفظ بافت تاریخی و سنتی معماری روستای خود علاقه مند شده و بافت تاریخی روستای خود را بی مهابا تغییر ندهند.

هرگونه اهمال کاری در این مورد به منزله از میان رفتن حق و حقوق کل دیزبادی ها می باشد.

همچنین امیدواریم استانداردهایی از قبیل نوع خاصی از نما برای روستاهای پلکانی مقرر شود که بتوانند بافت سنتی خودشان را ترمیم کرده و بافت مدرن را متناسب با بافت سنتی خود بازآرایی کنند.

جلسه آموزشی شورای دیزباد بالا برگزار شد

اولین جلسه آموزشی شورای اسلامی دیزباد بالا با حضور برخی از مقامات سیاسی و نظامی در مسجد ده بالا برگزار شد. در این جلسه که تمام مردان بالای 15 سال و برخی فعالان به همراه همسرانشان در آن دعوت شده بودند، مهندس محمود کردی عضو شورای اسلامی دیزباد و مهندس اخوان بخشدار زبرخان به تبیین چالش های توسعه دیزباد و راهکارهای مطلوب برای توسعه به طور مبسوط اشاره کردند.

این جلسه از ساعت 9 شب تا پاسی از شب ادامه داشت و دو سخنران اصلی آن به بیان ابعاد گوناگون فعالیت های شورای جدید دیزباد پرداختند. همچنین قرار بر این شد، در جلسه ای که به زودی توسط اعضای پیشین شورای دیزباد اعلام خواهد شد، کارنامه فعالیت های قریب 10 سال اعضای شورای گذشته به سمع و نظر دیزبادی های عزیز رسانده شود.

از آنجا که مباحث بسیار مهمی در این جلسه برای مردم دیزباد و کسانی که برای تفریح به دیزباد می آیند مطرح شده است، این موارد به تدریج در تارنمای «دیزباد وطن ماست» درج خواهد شد.

مراحل اجرای برنامه توسعه در دیزباد

وقتی به توسعه دیزباد فکر می کنم، گاهی احساس می کنم که شاید طرح این مباحث با این حجم سنگ بزرگی به نشانه نزدن آن باشد. اما وقتی به همت مردم دیزباد و پتانسیل های موجود نگاه می کنم این کار را قابل اجرا تر در می یابم. بنابراین احساس من این است که ما باید در دیزباد الگویی شویم تا دیگر روستا ها نیز در کشور بتوانند از این الگو برای توسعه تبعیت کنند.

برای اینکه بتوانیم این الگو را در یک روند پیاده سازی کنیم باید از مراحل ذیل تبعیت کنیم:

مراحل تهیه و تدوین برنامه:

 1- جمع آوری اطلاعات پایه

 2- مطالعه زیر ساخت ها و اقدامات و فعالیت های صورت گرفته در برنامه های توسعه

 3- مطالعه برنامه های توسعه قبلی منطقه و روستا

 4- تهیه ی طرح عملیاتی ( Action Plan) پروژه

 5- تدوین و پیش بینی ساز و کار پروژه

 6- تصویب پروژه توسط شورای دیزباد

 7- تهیه و تدوین برنامه زمان بندی اجرای پروژه در قالب نمودار گانت

با این کار که تقریبا اعضای کنونی شورای دیزباد نیز آن را در راس برنامه های خویش قرار داده اند، می توان به آینده توسعه دیزباد امیدوار بود. همچنین همانطور که در یادداشت های پیشین نیز ذکر شد، ما نیازمند پروژه هایی هستیم که توسط شورای دیزباد مدیریت می شوند. اگر برنامه ریزی و طرح مورد نظر در این پروژه ها به درستی و بر مبنای پیش بینی های لازم صورت گیرد با کمترین میزان اشتباه این پروژه ها به بار خواهند نشست.

توسعه روستایی چیست؟ (با نگاه به شرایط دیزباد)

در چند یادداشت پیشین به مباحث مرتبط با توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی روستای دیزباد پرداختیم. در این بخش مواردی چند را در باب توسعه روستای دیزباد را از دایره المعارف رشد مطرح می کنیم. امید که به کارآید.

توسعه روستایی چیست؟

از چند سده اخیر و با رشد پرشتاب صنعت و فناوری در جهان, عقب‌ماندگی مناطق روستایی بیشتر عیان گردیده است. از آن‌جاییکه عموماً روستاییان نسبت به شهرنشینان دارای درآمد کمتری هستند و از خدمات اجتماعی ناچیزی برخوردار هستند, اقشار روستایی فقیرتر و آسیب‌پذیرتر محسوب می‌شوند که بعضاً منجر به مهاجرت آنان به سمت شهرها نیز می‌شود. علت این امر نیز پراکندگی جغرافیایی روستاها, نبود صرفه اقتصادی برای ارایه خدمات اجتماعی, حرفه‌ای و تخصصی‌نبودن کار کشاورزی (کم‌بودن بهره‌وری), محدودیت منابع ارضی (در مقابل رشد جمعیت), و عدم‌مدیریت صحیح مسؤولان بوده است. به همین جهت, برای رفع فقر شدید مناطق روستایی , ارتقای سطح و کیفیت زندگی روستاییان, ایجاد اشتغال و افزایش بهره‌وری آنان, تمهید ”توسعه روستایی“ متولد گردید. 

بنا بر تعریف, برنامه‌های توسعه روستایی, جزئی از برنامه‌های توسعه هر کشور محسوب می‌شوند که برای دگرگون‌سازی ساخت اجتماعی-اقتصادی جامعه روستایی بکار می‌روند. اینگونه برنامه‌ها را که دولت‌ها و یا عاملان آنان در مناطق روستایی پیاده می‌کنند, دگرگونی اجتماعی براساس طرح و نقشه نیز می‌گویند. این امر در میان کشورهای جهان سوم که دولت‌ها نقش اساسی در تجدید ساختار جامعه به منظور هماهنگی با اهداف سیاسی و اقتصادی خاصی به عهده دارند, مورد پیدا می‌کند. از سوی دیگر توسعه روستایی را می‌توان عاملی در بهبود شرایط زندگی افراد متعلق به قشر کم‌درآمد ساکن روستا و خودکفاسازی آنان در روند توسعه کلان کشور دانست. 

در گذشته بعضی مدیران و سیاست‌گذاران امر توسعه, صرفاً بر ”توسعه کشاورزی“ متمرکز می‌شدند که امروز نتایج نشان داده است که توسعه روستایی صرفاً از این طریق محقق نمی‌شود. روستا جامعه‌ای است که دارای ابعاد اجتماعی مختلف است و نیازمند توسعه همه‌جانبه (یعنی توسعه روستایی) است نه صرفاً توسعه کسب‌وکار و نظامی به نام ”کشاورزی“. هرچند باید گفت که از طریق توسعه کشاورزی موفق نیز الزاماً توسعه روستایی محقق نمی‌شود. چون اولاً فواید توسعه کشاورزی عاید همه روستاییان نمی‌شود (بیشتر عاید زمین‌داران, بخصوص مالکان بزرگ, می‌شود), ثانیاً افزایش بهره‌وری کشاورزی باعث کاهش نیاز به نیروی انسانی می‌شود (حداقل در درازمدت) و این خود باعث کاهش اشتغال روستاییان و فقر روزافزون آنان و مهاجرت بیشتر به سمت شهرها می‌شود. 

 

توسعه فرهنگی و فیزیکی دیزباد

اگرچه توسعه فرهنگی و فیزیکی در یک گروه نمی گنجد، اما به دلایلی این دو بعد توسعه را در یک بخش مطرح می کنیم.

روستای دیزباد به مردمان بافرهنگ آن شهره است. مظاهر این مردم با فرهنگ، در داشته های دیزباد قابل مشاهده است.

ما در روستای دیزباد قلعه ای به نام قلعه منصور داریم که نیازمند مرمت و بازسازی است. این قلعه و بازسازی صرف آن اگر چه نمایاننده سبقه تاریخی دیزباد است اما در عین حال باید مواردی در آن رعایت شود که به توسعه فرهنگی نیز کمک کند.

از جمله این موارد به بازیافت زباله ها و استفاده از تولیداتی که به محیط زیست آسیب نمی رساند در مهمانسراها و سوپرمارکت های دیزباد است.

همچنین برخی از اقدامات ترویجی جهت حفظ محیط زیست و حیوانات وحشی می تواند به ما در این راستا کمک کند.

مدرسه دیزباد و بازسازی آن اگر چه محوریت ویژه ای در این حوزه خواهد داشت، اما محتوایی که می خواهد در این زمینه به بازدیدکنندگان ارائه شود نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است.

تورهای فراوانی به دیزباد خواهند آمد و مهم این است که ما چه تصویری از روستای خودمان به آنها ارائه می کنیم؟ این در حالی است که تواریخی که از دیزباد نوشته شده، موارد برجسته ای را در خود جای نداده اند.

مهم این است که ما آیا می توانیم فرهنگ خود را در قالب تصاویر و نوشته ها و کتاب ها به افرادی که قصد عبور از دیزباد را دارند معرفی کنیم؟

کدام ابعاد از فرهنگ ما باید رو شود و چه قسمت هایی باید مورد بررسی مجدد قرار گیرد و در چه زمینه هایی نیاز به فرهنگ سازی داریم؟

همه اینها سوالاتی است که باید در این بخش پاسخ داده شود و در نهایت با توجه به امکانات و شرایط و پتانسیل های موجود با بهره گیری از مدل SWOT برای آن برنامه ریزی استراتژیک ارائه شود.